ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದ ಸೀತೆ

-ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಕಂಪ್ಲಿ.

 ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದ ಸೀತೆ <p><sub> -ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಕಂಪ್ಲಿ. </sub></p>

ಸೀತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಹೆಣ್ಣೊಬ್ಬಳ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಅಷ್ಟು ಗಂಡುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಯಾವ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸೀತೆಯಿಂದಲೂ ದೂರವಿದ್ದ ರಾಮನನ್ನು ಅವಳೆಂದೂ ಶಂಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಕನ್ನಡದ ಶಿಷ್ಟ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಭಾರತದಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನ‘ಜೈಮಿನಿಭಾರತ’. ಈ ಕಾವ್ಯವು ಮೂವತ್ನಾಲ್ಕು ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಜೈಮಿನಿ ಮುನಿಯು ಜನಮೇಜಯನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯಿದು. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಭೊಚಿತವಾಗಿ ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದಾನೆ ಕವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ. ಈ ಕಾವ್ಯದ ಹದಿನೆಂಟರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರವರೆಗಿನ […]

ಡಮರುಗದ ನಾದಮುಂ ಢಣಢಣಮ್ ಎನುತ್ತಿರಲ್…

-ಕಾವ್ಯಶ್ರೀ ಎಚ್.

 ಡಮರುಗದ ನಾದಮುಂ ಢಣಢಣಮ್ ಎನುತ್ತಿರಲ್… <p><sub> -ಕಾವ್ಯಶ್ರೀ ಎಚ್. </sub></p>

ಹರಿಹರ ಕವಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳು ಕೇಳಿಬಂದರೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಅವನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಗುಣಗಳಿಗಾಗಿ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಶಿವಭಕ್ತಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ. ಹರಿಹರನ ರಗಳೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ ನಿಮ್ಮ ಎದೆಯೊಳಗೊಂದು ಡಮರು ನಿನಾದ ಚಿಮ್ಮಿ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಾಗದು. ಅವನ ಭಾಷೆ, ಲಯ, ಭಕ್ತಿಯ ತೀವ್ರತೆ ಅಂತಹದು. ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಶಿವನನ್ನು ಹೊತ್ತವನು. ಪೆರೆಯಾಳದೇವ- ಹೆರೆಯಾಳದೇವ-ಹರಿಹರದೇವ ಎಂಬುದು ಹರಿಹರನ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಡಾ.ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರರ್ಥ ಅರ್ಧಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವ ಎಂದು. […]

ಸಾಳ್ವ ಕವಿಯ ರಸರತ್ನಾಕರ

-ಡಾ.ಮಾನಕರಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಾರ್ಯ.

ರಸೋತ್ಪತ್ತಿಯು ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಲ್ಲೇ ಉಂಟಾದರೂ ನಟರ ನಟನೆಯು ಅದಕ್ಕೆ ವಿಭಾವ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೇಳಿರುವುದು ಕವಿ ಸಾಳ್ವನ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ ಸಾಳ್ವ ಕವಿಯು (ಕ್ರಿ.ಶ.1550) ‘ಭಾರತ’, ‘ರಸರತ್ನಾಕರ’, ‘ವೈದ್ಯಸಾಂಗತ್ಯ’, ‘ಶಾರದಾವಿಲಾಸ’(?) ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನು ಜೈನಕವಿ. ಇವನ ತಂದೆ ಧರ್ಮಚಂದ್ರ; ಗುರು ದೇಶಿಗಣದ ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ. ಆಶ್ರಯದಾತ ಗೇರುಸೊಪ್ಪೆಯ (ನಗಿರ ರಾಜ್ಯದ) ಅರಸನಾದ ಸಾಳ್ವಮಲ್ಲ ದೇವರಾಯ. ‘ರಸರತ್ನಾಕರ’ವು ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಅಲಂಕಾರ ಗ್ರಂಥ. ಇದರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕವಿ ಸಾಳ್ವನು ಅಮೃತಾನಂದಿ, ರುದ್ರಭಟ್ಟ, ವಿದ್ಯಾನಾಥ, […]

ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ

- ಆರ್.ತಾರಿಣಿ ಶುಭದಾಯಿನಿ

 ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಮಾಯಣ <p><sub> - ಆರ್.ತಾರಿಣಿ ಶುಭದಾಯಿನಿ </sub></p>

ಮರದೊಳಗೊಂದು ಮರಹುಟ್ಟುವರೀತಿಮಹಾಭಾರತದೊಳಗೆ ರಾಮಾಯಣ ಹುಟ್ಟುವುದು ಲಕ್ಷ್ಮೀಶನಜೈಮಿನಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ. ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತಮಧ್ಯಕಾಲದಒಂದುಜನಪ್ರಿಯಕೃತಿ. ‘ಕೇಳುವ’ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಬಂದಕಾವ್ಯಇದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆಜನಮನ್ನಣೆ. ಕಥೆಗಳ ಮಹಾಸರಿತ್ಸಾಗರದಂತೆಇರುವಇದರಲ್ಲಿನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಓದಿದರೂ, ಎಷ್ಟು ಕೇಳಿದರೂ ತಾಜಾತನ ಮಾಸದೇ ಉಳಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಅದರೊಳಗಿನ ಜನಪರ ಮೌಲ್ಯಗಳೇ ಕಾರಣಎನ್ನಬಹುದು. ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೀ ಯುದ್ಧಗಳೇ! ಆದರೆ ಅವು ಮನುಷ್ಯನಅರಿವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡುವ ಯತ್ನಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಮೀರಿದೈವವು ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆಜೊತೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥಎನ್ನುವ ಭಕ್ತಿಯ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಜನಪದರುತಮ್ಮಕಥೆ, ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನುಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಜೀವಕಾರುಣ್ಯವಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳೇ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿ. ಹಾಗೆಂದೇಜೈಮಿನಿ ಜನಪದರಿಗೆಇಷ್ಟದಕಾವ್ಯ ಎನಿಸಿರಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಕು. […]