2nd May 2018

ಬುದ್ಧನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ...

ಅಮರಜಾ ಹೆಗಡೆ

ವಿಶಾಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹಸಿರಿನಿಂದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸುಂದರ, ಶಾಂತ ಪರಿಸರ, ಮೆಲುದನಿಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹೋಟೆಲ್ಲು— ಲಾಡ್ಜಿಂಗುಗಳು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮೈಮನಸ್ಸುಗಳು ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಬುದ್ಧಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ

ದಮ್ಮಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ

ಸಂಘಂ ಶರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ

ಬೋಧಗಯಾಗೆ ಕಾಲಿಡುವ ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನುಗಾಲವೂ ಮಂದ್ರಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನುರಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಬೌದ್ಧಮಹಾಮಂತ್ರ. ಬುದ್ಧನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ—ಲುಂಬಿನಿ(ನೇಪಾಳ), ಬೊಧಗಯಾ, ಸಾರನಾಥ, ಖುಷಿನಗರ— ಬೋಧಗಯಾಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 613ರ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಸತ್ಯ, ಶಾಂತಿ, ಅಹಿಂಸೆಯ ಹರಿಕಾರನಾದ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನು ಬುದ್ಧನಾದಂತಹ ಈ ಸ್ಥಳವು, ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಕಾಶಿಯಂತೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೆಕ್ಕಾದಂತೆ, ಬೌದ್ಧಮತ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವೂ, ಪವಿತ್ರವೂ ಆದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

ಫಲ್ಗು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಗಯಾ ಹಿಂದೂಗಳ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವಾದ ಬೋಧಗಯಾ ವಿಶ್ವದ ಬೌದ್ಧರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ದುರ್ನಾತ ಬೀರುವ ಚರಂಡಿಗಳು, ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಗಲ್ಲಿಗಳು, ಗದ್ದಲ—ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜನ ಹಾಗೂ ವಾಹನ ಸಂದಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಗಯಾದಿಂದ ಕೇವಲ 10—12 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿರುವ ಬೋಧಗಯಾಗೆ ಬಂದೊಡನೆ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ! ವಿಶಾಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಹಸಿರಿನಿಂದ ನಳನಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಚ್ಛ, ಸುಂದರ, ಶಾಂತ ಪರಿಸರ, ಮೆಲುದನಿಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹೋಟೆಲ್ಲು— ಲಾಡ್ಜಿಂಗುಗಳು —ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮೈಮನಸ್ಸುಗಳು ಪುಳಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ವಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 180 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರವುಳ್ಳ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾದ ಮಹಾಬೋಧಿವಿಹಾರವು ಬೋಧಗಯಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಮೂಲರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ವಿಹಾರವು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಾ ಅಶೋಕನು ಮೊದಲ 30 ಅಡಿ ಗೋಪುರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ನಂತರ ದೊರೆ ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ ಹಾಗೂ ಆ ನಂತರದ ಅರಸರು ಗೋಪುರವನ್ನು 150 ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತ ಬಂದರೆಂದು ಅವರ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. 7 ಕೆ.ಜಿ.ಗಳಷ್ಟು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೋಪುರದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಆಕಾರದ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ವಜ್ರಾಸನ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಸ್ಥಲವಾಗಿ ಬುದ್ಧತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ವಜ್ರಸಂಕಲ್ಪನಾಗಿ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಶಾಂತ, ಸೌಮ್ಯಭಾವದ ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಯಾತ್ರಿಕರಲ್ಲಿ ಧನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂದಿರದ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲೂ ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಕಲ್ಲಿನ ಆವರಣದಿಂದ ಈ ದೇಗುಲವು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಮಹಾಬೋಧಿವಿಹಾರದ ಸುತ್ತಲೂ ಗೌತಮನು ಬುದ್ಧತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದ ನಂತರದ ಏಳು ವಾರಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಸ್ಥಳಗಳು ಬೌದ್ಧರಿಗೆ ಪೂಜನೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮಹಾದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಂದಿರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಅಶ್ವತ್ಥವೃಕ್ಷವು ಬುದ್ಧನು ಮೊದಲ ವಾರವನ್ನು ಕಳೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ಈ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಗೌತಮನಿಗೆ ಜೀವನದ ಪರಮಸತ್ಯದ ಅರಿವಾದದ್ದು. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು ಮೂಲವೃಕ್ಷದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಜೀವದಾನ ಪಡೆದಿರುವಂತಹುದಾಗಿದೆ. ಅನಿಮೇಷಲೋಚನನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದು ಎರಡನೇ ವಾರ. ಮಂದಿರದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಮರಾ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅದು ಬುದ್ಧನು ಓಡಾಡುತ್ತ ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಗೋಲಾಕಾರದ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬುದ್ಧನ ಚರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿವೆ. ಮಂದಿರದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾರದಂದು ಚಿಂತನಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನು ತಪಸ್ಸುಗೈದ ರತನಘರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಮಹಾವಿಹಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯಗ್ರೋಧ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ತನ್ನ ಐದನೆಯ ವಾರವನ್ನು ಬುದ್ಧನು ಕಳೆದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವೃಕ್ಷದ ಒಂದು ತುಂಡನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಆರನೆಯ ವಾರವನ್ನು ಮಾಚಲಿಂದ ಸರೋವರದ ಮಧ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಏಳನೆಯ ವಾರವನ್ನು ರಾಜಾಯತನ ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾಗಿ ಕಳೆದ ಬುದ್ಧನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾರನಾಥಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಐವರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿದನು ಎಂಬುದು ಐತಿಹ್ಯ.

ಬುದ್ಧನ ಈ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೈನಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಟಿಬೆಟ್, ಜಪಾನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಬರ್ಮಾ —ಹೀಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಬೌದ್ಧಭಕ್ತರು ತಮ್ಮತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನಾಧರಿಸಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಮನಮೋಹಕವೆನಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಮನಃಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಘಟನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಚಿನ್ನಲೇಪಿತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಆ ಮಂದಿರಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬೋಧಗಯಾದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ನೋಡಲೇ ಬೇಕಾದಂತಹ ವಿಶೇಷಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹ. ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ, ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಡುವೆ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ 80 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅವರ್ಣನೀಯ.

ಮನಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಹೃದಯವನ್ನು ಶಾಂತಿಯ ಕಡಲಾಗಿಸುವ, ಮಾತೇ ಮರೆತು ದಿವ್ಯ ಮೌನವು ನಮ್ಮನ್ನಾವರಿಸಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸುವ ಬೋಧಗಯಾ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರದ ರಾಜಧಾನಿ ಪಾಟ್ನಾ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 55—60 ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೋಧಗಯಾಕ್ಕೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಂದ ಬಸ್ಸು—ರೈಲು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.

ರೇಣುಕಾ ನಿಡಗುಂದಿ

ಹಾಲುಂಡ ತವರೀಗಿ ಏನೆಂದು ಹಾಡಲೆ

July 2018

ಡಾ.ಧರಣಿದೇವಿ ಮಾಲಗತ್ತಿ

ಡುಂಡುಭ ವಿಲಾಪ

July 2018

ಡಾ.ಧರಣಿದೇವಿ ಮಾಲಗತ್ತಿ

‘ಪಾದುಕಾ ಕಿರೀಟಿ’

July 2018

ಎಚ್.ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ

ನಮ್ಮಟ್ಟೀಲಿ ಏನಾಯ್ತಂದ್ರ...

July 2018

ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಚ್.ಹನ್ನೆರಡುಮಠ

ಓಡಿ ಹೋದ ದ್ವೆವಗಳು

June 2018

ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ

ಸಂಕಟದ ಪ್ರೇಮಿ

June 2018

ಹೇಮಲತಾ ಮೂರ್ತಿ

ವಿಷ ಕುಡಿದ ಮಕ್ಕಳು

June 2018

ಬಾಲಚಂದ್ರ ಬಿ.ಎನ್.

ಕರುನಾಡ ಕದನ

June 2018

ಡಾ.ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕೆ.ಎಮ್.

ನಾಗಚಂದ್ರನ ರಾಮಚಂದ್ರ ಚರಿತ ಪುರಾಣಂ

May 2018

ರಾಜು ಹೆಗಡೆ

ತೇಲುವ ಊರಿನ ಕಣ್ಮರೆ!

May 2018

ಎಸ್.ಬಿ.ಜೋಗುರ

ಗರ್ದಿ ಗಮ್ಮತ್ತು

May 2018

ಪ್ರೀತಿ ನಾಗರಾಜ್

ಮನಿಗ್ಯಷ್ಟು ಕ್ವಟ್ಟರಂತೆ?

May 2018

ಪ್ರೊ. ಜಿ. ಎಚ್. ಹನ್ನೆರಡುಮಠ

ಹೂವುಗಳ ನರಕ ಬೆಂಗಳೂರು !

April 2018

ಕೆ. ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ

ನಮ್ಮೂರಲ್ಲೇ ಕಳ್ಳರಿದ್ದರು

April 2018

ವೈಲೆಟ್ ಪಿಂಟೊ

ಸ್ವಗತ (ಕವಿತೆ)

April 2018

ಅಮರಜಾ ಹೆಗಡೆ

ಬುದ್ಧನ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ...

April 2018

ಹಜರತಅಲಿ ದೇಗಿನಾಳ

ನಮ್ಮೂರು ಲಂಡನ್‍ಹಳ್ಳ!

March 2018

ಡಾ. ಜಾಜಿ ದೇವೇಂದ್ರಪ್ಪ

ಜನ್ನನ ಯಶೋಧರ ಚರಿತೆ

March 2018

ಚಿದಂಬರ ಪಿ. ನಿಂಬರಗಿ

ಶಿರೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಜಾತ್ರೆ

March 2018

ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್

ರಾಮಮಂದಿರದ ಕನಸು

March 2018

ಗುರುಪ್ರಸಾದ್ ಡಿ. ಎನ್.

ದಿ ಪೋಸ್ಟ್: ಮಾಧ್ಯಮದ ಹೊಸ ಭರವಸೆ

March 2018

ಬಿದರಹಳ್ಳಿ ನರಸಿಂಹಮೂರ್ತಿ

ಗಂಗೆಗನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಲಿಬ್ ಬಿಂಬ

February 2018

ಸಂತೋಷ್ ನಾಯಕ್ ಆರ್.

ಬೂದಿ ಒಳಗಣ ಕೆಂಡ ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರು ಜಾತ್ರೆ

February 2018

ಕೆ.ಎಲ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಐಜೂರ್

ಸ್ವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳು

February 2018